مجتبى ملكى اصفهانى

137

فرهنگ اصطلاحات اصول ( فارسى )

- موضوع اصول فقه : موضوع هر علم ، چيزى است كه در آن علم از عوارض ذاتى آن بحث مىشود مانند شكل و عدد كه موضوع علم رياضى هستند ، و يا بدن انسان از حيث صحت و مرض كه موضوع علم طب است . در تعيين موضوع علم اصول اختلاف است ؛ در حالى كه برخى موضوع علم اصول را نفس ادله چهارگانه يعنى كتاب ، سنت ، اجماع و عقل مىدانند و برخى ديگر اين چهار منبع را به اعتبار اينكه دليل‌اند و به وصف دليليّت موضوع علم اصول مىدانند و به عبارت ديگر : موضوع را ادله مىدانند و معتقدند كه ادله منحصر در همين چهار مورد است ، گروه ديگر مانند مرحوم مظفر قدّس سرّه معتقدند كه علم اصول موضوع خاصى ندارد ، بلكه هر چيزى كه در طريق استنباط حكم شرعى قرار گيرد موضوع علم اصول است . ايشان معتقدند : لازم نيست ما ملتزم شويم كه هر علمى بايد موضوع مشخصى داشته باشد . « 1 » و در پايان ، مرحوم شهيد صدر معتقد است كه موضوع علم اصول عناصر مشتركى است كه در طريق استنباط عملى قرار دارند . « 2 » - فايده علم اصول : از آنچه گفته شد معلوم مىشود كه فايده علم اصول ، يارى جستن جهت استنباط احكام از ادله آنها است .

--> ( 1 ) اصول الفقه ، ج 1 ، ص 6 . ( 2 ) المعالم الجديدة ، ص 13 .